علي بن زيد البيهقي
مقدمه 63
معارج نهج البلاغة
بيهقى در تاريخ بيهق ( چ 1 : 101 - 107 و چ 2 : 174 - 184 ) مىگويد كه نياكان من حاكميان و فندقيان از شهر سيوار و الشتان بست بودهاند . يكى از آنان حاكم امام أبو سليمان فندق پسر امام أيوب پسر الإمام الحسن است كه از سيوار به نيشابور آمده و به فرمان محمود غزنوى و احمد ميمندى در آنجا به داورى و فتوا بپرداخت . سپس در ديه سرمستان بيهق بنشست و داور آنجا شد و در همان جا در شب آدينه نهم شوال 419 درگذشت . دومى پسرش امام أبو على حسين ( شب آدينه 27 شوال 399 - 480 ) بوده كه در نيشابور دشواريهاى فتواهاى شرعى را هموار مىساخت و جانشين داور داوران أبو على حسن بن اسماعيل بن صاعد شده بود و همچنين داور نيشابور و بيهق . هنگامى كه مىخواست به حج برود از ديوان طغرل محمد سلجوقى در ج 2 455 فرمانى به وزير قائم عباسى عبد الملك در سفارش أو نوشته شده است . أو همواره در شبانه روز جز هنگام بيمارى از خواندن و نگريستن و گفتگوى علمي و رياضت بر نمىآسود و پيوسته به نياز و نماز نيايش مىپرداخت . أو داماد امامى شده بود كه فقيه رئيس أبو عبد اللَّه محمد بن يحيى أو را از نيشابور به بيهق آورده بود ، همان امام شرف الصالحين أبو القاسم عبد العزيز پسر امام يوسف پسر امام جعفر پسر امام محمد پسر إبراهيم پسر امام أبو على محمد كشمرد پسر عمر و پسر نصر پسر حمران نيشابورى . سومى پسرش حاكم امام شيخ الاسلام أميرك أبو سليمان محمد بود كه در 420 در نيشابور زاده و در 501 درگذشته است . أو در نيشابور نخست به جانشينى امام اسماعيل پسر عبد الرحمن صابونى سپس با فرمان القادر عباسى به خطابت پرداخته و در روز آدينه پس از نماز ديگر در جامع كهن با فرمانى كه از دار الخلافة و از دربار پادشاهان داشته بود مجلس پند و وعظ داشته است و اين منصب به خود بيهقى از أو به ارث رسيده بود . أو داور نيشابور هم بوده و در خود بيهق هم ده سالى داورى كرده است . چهارمى پسرش شمس الاسلام امام الأئمة أبو القاسم زيد پدر بيهقى كه در روز يكم شوال 447 زاده و در روز پنجشنبه 27 ج 2 517 درگذشت . أو بيست و اند سال در بخارا زيسته و از دانشمندان آن شهر مانند امام أبو بكر محمد بن أحمد بن فضل فارسى و امام أبو عبد اللَّه حسين كاشغرى و شمس الأئمة أبو بكر محمد بن أبي سهل سرخسى و سيد امام أبو بكر محمد جعفر آموخته و هم شاگردش امام برهان الدين عبد العزيز بن مازن بوده است . امام أبو الحسن عبد الغافر فارسى خطيب نيشابور در سياق التاريخ كه در تاريخ